Selçuk DİKİCİ – Endüstri Mühendisi

ÖZET Bu makale, Materyal İhtiyaç Planlaması (MRP) sisteminin işletmelerde üretim süreçlerini nasıl optimize ettiğini, bileşenlerini ve günümüzdeki uygulamalarını ele almaktadır. Çalışma kapsamında MRP’nin temel kavramları, tarihçesi, işletmelere sağladığı faydalar, karşılaşılan zorluklar ve modern MRP sistemleri üzerinde durulmuştur.

1. GİRİŞ Materyal İhtiyaç Planlaması (MRP), üretim süreçlerinde gerekli malzemelerin zamanında ve doğru miktarda temin edilmesini sağlayan bir planlama sistemidir. Bu makalede, MRP’nin işletmelere sağladığı avantajlar ve gelişimi incelenecektir.

2. MRP’NİN TEMELLERİ VE TANIMI MRP, 1960’lı yıllarda Joseph Orlicky tarafından geliştirilmiş olup zamanla ERP sistemleriyle entegre hale gelmiştir. Bu sistem, ana üretim çizelgesi (MPS), malzeme listesi (BOM) ve stok kayıtları gibi bileşenlerden oluşmaktadır.

3. MRP SİSTEMLERİNİN BİLEŞENLERİ VE SÜREÇLERİ

• Ana Üretim Çizelgesi (MPS)
• Malzeme Listesi (BOM – Bill of Materials)
• Stok Kayıtları ve Yönetimi
• Talep ve Tedarik Yönetimi

4. MRP’NİN İŞLETMELERE SAĞLADIĞI FAYDALAR MRP sistemleri, envanter yönetimini optimize eder, üretim süreçlerinde verimlilik sağlar ve maliyetleri düşürerek tedarik zincirini daha etkin hale getirir.

5. MRP UYGULAMALARINDA KARŞILAŞILAN ZORLUKLAR MRP sistemleri, veri doğruluğu, esneklik eksikliği, yüksek kurulum maliyetleri ve yazılım uyum problemleri gibi bazı zorluklarla karşı karşıyadır.

6. GÜNCEL MRP YAKLAŞIMLARI VE TEKNOLOJİK GELİŞMELER Modern MRP sistemleri, ERP ile entegrasyon, yapay zeka destekli analizler, bulut tabanlı çözümler ve Endüstri 4.0 uygulamaları ile geliştirilmektedir.

7. MATEMATİKSEL MODELLEME VE ÖRNEKLER MRP hesaplamaları genellikle aşağıdaki temel formüllerle yapılır:

1. Net Gereksinim Hesaplama:
2. Parti Büyüklüğü Hesaplama (EOQ – Ekonomik Sipariş Miktarı Formülü):Burada:
   • : Yıllık talep miktarı
   • : Sipariş başına maliyet
   • : Birim başına yıllık stok maliyeti
3. Teslim Süresi (Lead Time) Hesaplama:

Örnek Soru: Bir üretim işletmesi, aylık 500 birim ürün talep etmektedir. Sipariş başına maliyet 100 TL, yıllık stok maliyeti ise birim başına 5 TL’dir. Ekonomik Sipariş Miktarını (EOQ) hesaplayınız.

Çözüm:

Bu durumda, optimal sipariş miktarı 490 birimdir.

8. SONUÇ VE ÖNERİLER Bu araştırmada, MRP sistemlerinin işletmeler için kritik öneme sahip olduğu ve doğru uygulandığında envanter maliyetlerini azalttığı sonucuna varılmıştır. Gelecekte, yapay zeka destekli ve veri analizine dayalı MRP sistemlerinin daha fazla kullanılacağı öngörülmektedir.

KAYNAKÇA

1. Orlicky, J. (1975). “Material Requirements Planning: The New Way of Life in Production and Inventory Management”. McGraw-Hill.
2. Vollmann, T. E., Berry, W. L., & Whybark, D. C. (2005). “Manufacturing Planning and Control for Supply Chain Management”. McGraw-Hill.
3. Slack, N., Chambers, S., & Johnston, R. (2010). “Operations Management”. Pearson Education.
4. Jacobs, F. R., Berry, W. L., Whybark, D. C., & Vollmann, T. E. (2018). “Manufacturing Planning and Control for Supply Chain Management: The CPIM Reference”. McGraw-Hill.
5. Stadtler, H. (2015). “Supply Chain Management and Advanced Planning”. Springer.
6. Browne, J., Harhen, J., & Shivnan, J. (1996). “Production Management Systems: A CIM Perspective”. Prentice Hall.
7. Yusuf, Y. Y., Gunasekaran, A., & Abthorpe, M. S. (2004). “Enterprise Information Systems Project Implementation: A Case Study of ERP in Rolls-Royce”. International Journal of Production Economics, 87(3), 251-266.